Son Dakika

ABD ile Suudi Arabistan arasındaki derin ortaklıkta kriz çıktı

ABD ile Suudi Arabistan arasında uzun yıllara dayanan güvenlik ve petrol eksenli ilişkiler son dönemde yeni bir sınavdan geçiyor.

DÜNYA 16.05.2020, 09:00 Penturkhaber
409
ABD ile Suudi Arabistan arasındaki derin ortaklıkta kriz çıktı

Suudi Arabistan, tüm Müslümanlar için kutsal olan Mekke ve Medine'nin sınırları içinde bulunmasından dolayı kurulduğu 1932'den bu yana İslam aleminin ağırlık merkezi olarak görüldü.

Suudi Arabistan ayrıca büyük petrol rezervi keşifleri ile bölgesel ve uluslararası anlamda siyasi ve ekonomik önemini ve nüfuzunu artırdı.

Yaklaşık 75 yıla dayanan Suud-ABD ilişkileri birçok kez sıkıntılarla karşı karşıya geldi. Ancak iki ülke yönetimi de ilişkilerde ortaya çıkan sorunları aşmada başarılı oldu. Bu sıkıntıları aşmalarını iki ülkenin birbirine olan ihtiyacı ve hayati öneme sahip çıkarları da dayatıyordu.

On yıllar içinde ABD ile Suudi Arabistan arasındaki ilişkilerin çehresini değiştiren birçok gelişme oldu. Örneğin ABD'nin 2019'da günlük yaklaşık 13 milyon varil petrol üretimi yapması ve dünyanın en büyük ham petrol üreticisi olmasıyla Suudi Arabistan petrolü Washington açısından eski önemini yitirdi.

ABD ve Suudi Arabistan arasındaki ilişkiler, Suud petrolünün yıllarca ABD'nin gereksinimlerini özgür ve güvenli bir şekilde karşılaması, terörizmle mücadelede iş birliği ve Yemen'deki iç savaşta askeri iş birliğinin yanı sıra Suud politikalarının ABD'nin bölgedeki politikalarıyla uyumlu olması üzerine inşa edildi.

ABD İLE SUUDİ ARABİSTAN ARASINDA 7 YILDA 139 MİLYAR DOLARLIK SİLAH ANLAŞMASI

ABD Başkanı Donald Trump, 2017'de göreve gelmesinin ardından ilk yurt dışı ziyaretini gerçekleştirdiği Suudi Arabistan'da yaklaşık 100 milyar dolarlık silah anlaşmasına imza attı. Ayrıca iki ülke arasında on yıl içinde gerçekleşmesi beklenen toplam 370 milyar dolarlık anlaşma yapıldı.

Araştırmalara göre, ABD ile Suudi Arabistan 2009-2016 yıllarında 139 milyar dolar değerinde silah satış anlaşması imzaladı.

Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü verileri, küresel askeri harcamaların 2019'da 1,9 trilyon dolar olduğunu ve bunun yüzde 62'sinin ABD, Çin, Hindistan, Rusya ve Suudi Arabistan'a ait olduğunu ortaya koydu.

ABD'nin en büyük silah müşterisi olan Suudi Arabistan 2018'de askeri harcamalarda 3'üncü sırada yer alırken, 2019'da 5'inci sıraya geriledi. Ayrıca Riyad'ın bu pahalı silah ve ekipmanların kullanımı için halen askeri eğitmenlere ihtiyacı olduğu biliniyor.

Yakın zamana kadar Başkan Trump, Suudi gazeteci Cemal Kaşıkçı'nın öldürülmesi ve Yemen'deki savaşa ilişkin geniş eleştirilere rağmen ülkesinin Suudi Arabistan ile ilişkisini savunuyordu.

Batı'nın raporlarına göre, Suudi Arabistan, Yemen'deki savaşta aylık 4 milyar dolar harcıyor. Bu da bölgede istikrarı sağlamak için Mısır ve Ürdün gibi bölge ülkelerine destek verme gücünü etkiliyor.

Resmi rakamlar bilinmiyor ancak raporlar, Yemen savaşının ilk üç senesinde zararın 100 milyar doları aştığına işaret ediyor.

ABD KONGRESİNDE SUUDİ ARABİSTAN ELEŞTİRİLERİNİN DOZU ARTTI

ABD Kongre üyeleri Washington yönetiminin, daha önce ABD'nin bölgedeki en güvenilir müttefiki olarak gördükleri Riyad ile ilişkilerinde izlediği siyaseti eleştiriyor.

Yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgını ve Suudi Arabistan ile Rusya arasındaki petrol fiyatları konusundaki anlaşmazlık ABD'deki kaya petrolü sektörünü de olumsuz etkiledi. Riyad'ın ABD ekonomisine ciddi zarar verdiği gerekçesiyle eleştirilerin dozu da arttı.

ABD medyasında 7 Mayıs'ta Washington'un İran’dan gelen tehditlere karşı bölgedeki askeri varlığını artırmaya başlamasından sadece birkaç ay sonra iki Patriot bataryasında görev yapan yaklaşık 300 ABD askerin Suudi Arabistan’dan geri çekeceği haberleri yer aldı.

Washington'un söz konusu askerleri Suudi Arabistan'ın milli petrol şirketi Saudi Aramco'nun petrol tesislerine yapılan saldırılardan sonra ülkenin hava savunma gücünü takviye etmek amacıyla gönderdiği biliniyor.

ABD temsilcileri kendi petrollerine savaş açan Suudi Arabistan'da yaklaşık 2 bin 500 ABD askeri ve hava savunma sistemleri bulundurulmasına tepki gösteriyor.

Suudi Arabistan ve Rusya arasındaki petrol fiyatları konusunda savaş, 11 Nisan'da ABD petrol fiyatlarının, görülmemiş bir düşüşle varili 37 doların altına gerilemesine neden oldu.

Kongre üyeleri, petrol sektörüne zarar veren Suudi Arabistan ile ABD arasındaki stratejik ittifak ilişkisi modelinde değişikliğe gidilmesi talebinde bulunuyor.

Bazı gözlemciler ise Trump'ın Suudi Arabistan'daki askerlerin varlığını, petrol fiyatları savaşı arasında bağlantı kurmasıyla Riyad'ın iki ülke arasındaki derin ittifak ilişkisine halel getirmeksizin ABD'nin çıkarları ile uyumlu bir şekilde petrol politikalarını yeniden gözden geçirmek zorunda kaldığını savunuyor.

Suudi Arabistan birçok ekonomik krizde ekonomik sektörün karşılaşabileceği sorunların önüne geçebilmek amacıyla önlemler almıştır.

Birçok Suudi yetkili açıklamalarında Suudi Arabistan'ın petrol fiyatları veya başka konularda aldığı kararların, başka ülkelerin çıkarlarına göre değil, kendi çıkarlarına hizmet edecek şekilde verildiğini belirtti.

ABD'NİN SUUD PETROLÜNÜ KORUMAYA İHTİYACI OLUP OLMADIĞI SORUSU GÜNDEMDE

Ancak son haftalarda Suudi Arabistan ve Rusya arasındaki petrol savaşı, Trump'ın Riyad'a karşı duruşunda bir dönüm noktası oldu ve ABD'nin halen büyük bir kısmı ABD ve Avrupa ülkelerine değil de Çin ve diğer Asya ülkelerine satılan Suud petrolünü korumaya ihtiyacı olup olmadığı sorusunu gündeme getirdi.

ABD'de Washington gibi demokratik bir güç ile dini özgürlük, kadın hakları ve ifade özgürlüğü değerlerini paylaşmayan bir ailenin yönettiği Riyad arasındaki ilişkileri, tekrarlayan terörü destekleme suçlamaları ile yeniden değerlendirme çağrıları bulunuyor.

Bununla birlikte, uzmanlar Riyad'ın Beyaz Saray'la ilişkileri en azından mevcut aşamada sağlam olduğu için ABD Kongresinde Suudi Arabistan'a karşı ortak bir tutum almanın zor olduğunu savunuyor.

ABD Başkanı Trump ile Suudi Arabistan Kralı Selman bin Abdulaziz, 8 Mayıs'ta küresel enerji piyasalarındaki gelişmeleri ele aldıkları bir telefon görüşmesi gerçekleştirdi. Beyaz Saray, görüşmede iki ülkenin ortak savunma gücünün vurgulandığını ve iki liderin, küresel enerji piyasalarındaki istikrarın önemi konusunda da mutabık kaldığını açıklamıştı.

ABD-Suudi Arabistan ilişkilerine karşı çalışan önemli etki merkezleri olmasına rağmen, ABD Dışişleri Bakanlığı ve Beyaz Saray, Suudi Arabistan'la petrol üretimi konusunda anlaşmazlıkların yaşandığı bir atmosferde dahi ikili ilişkilerin gücünü ve iki ülke arasındaki savunma ortaklığının önemini vurgulamaya devam etti.

Bununla birlikte, ABD ve Suudi Arabistan arasındaki ilişkilerin derin anlaşmazlıklara evrileceği yönünde tahminde bulunmak için çok erken çünkü her iki taraf da "geçici krizlerle" başa çıkmada açıkça esneklikler gösterebiliyor.

Ancak dünyanın gelecek birkaç ay veya birkaç yıl içinde uzun zamandır devam eden ve güvenliğin korunmasına karşılık petrolün güvenle akışının sağlanmasına yoğunlaşan ABD-Suud stratejik ortaklığının çöküşünün başlangıcına şahit olması da uzak bir ihtimal değil.

Yorumlar (0)
13°
açık
Namaz Vakti 25 Ocak 2021
İmsak 06:46
Güneş 08:14
Öğle 13:21
İkindi 15:55
Akşam 18:19
Yatsı 19:42
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 20 44
2. Galatasaray 20 39
3. Fenerbahçe 19 39
4. Gaziantep FK 20 35
5. Trabzonspor 20 33
6. Hatayspor 20 32
7. Alanyaspor 19 31
8. Karagümrük 20 30
9. Malatyaspor 20 27
10. Antalyaspor 20 26
11. Göztepe 20 25
12. Rizespor 20 25
13. Sivasspor 19 24
14. Başakşehir 20 24
15. Konyaspor 20 23
16. Kasımpaşa 19 22
17. Kayserispor 19 19
18. Gençlerbirliği 20 19
19. Ankaragücü 19 18
20. Erzurumspor 20 17
21. Denizlispor 20 14
Takımlar O P
1. Giresunspor 18 38
2. Samsunspor 18 36
3. İstanbulspor 17 34
4. Altay 18 32
5. Adana Demirspor 18 31
6. Ankara Keçiörengücü 18 31
7. Bursaspor 18 30
8. Tuzlaspor 18 30
9. Altınordu 17 28
10. Bandırmaspor 18 27
11. Adanaspor 17 21
12. Ümraniye 18 20
13. Boluspor 18 19
14. Akhisar Bld.Spor 18 16
15. Menemen Belediyespor 17 16
16. Balıkesirspor 18 16
17. Ankaraspor 18 10
18. Eskişehirspor 18 4
Takımlar O P
1. M. United 19 40
2. Man City 18 38
3. Leicester City 19 38
4. Liverpool 19 34
5. Tottenham 18 33
6. Everton 17 32
7. West Ham 19 32
8. Aston Villa 17 29
9. Chelsea 19 29
10. Southampton 18 29
11. Arsenal 19 27
12. Leeds United 18 23
13. Crystal Palace 19 23
14. Wolverhampton 19 22
15. Burnley 18 19
16. Newcastle 19 19
17. Brighton 19 17
18. Fulham 18 12
19. West Bromwich 19 11
20. Sheffield United 19 5
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 18 47
2. Real Madrid 19 40
3. Barcelona 19 37
4. Sevilla 19 36
5. Villarreal 20 34
6. Real Sociedad 20 31
7. Granada 20 28
8. Real Betis 20 27
9. Celta de Vigo 20 24
10. Cádiz 20 24
11. Levante 19 23
12. Getafe 18 23
13. Athletic Bilbao 18 21
14. Valencia 20 20
15. Eibar 20 20
16. Real Valladolid 20 20
17. Osasuna 20 19
18. Deportivo Alaves 20 18
19. Elche 18 17
20. Huesca 20 13